Velser tunnel onthulling Betonprijs plaquette

Onthulling Betonprijs Velser tunnel

Winnaar Betonprijs 2017 Categorie Restauratie/reparatie
Renovatie Velsertunnel, Velsen-Zuid
Opdrachtgever: Rijkswaterstaat
Constructeur: Combinatie HYACINT v.o.f.
Aannemer: Combinatie HYACINT v.o.f.
Uitvoerende partij beton: Combinatie HYACINT v.o.f. 

De onthulling van de bij deze prijs behorende plaquette vond 24 april plaats. Hieronder de toespraak van de voorzitter van de jury Han Westerlaken.

 

Vorige week moest ik voor een project contact zoeken met Rijkswaterstaat. Toen ik op de website googlede kwam ik gek genoeg ineens mijn eigen naam tegen. U raadt het wellicht, het ging om de Betonprijs en het commentaar daaraan gekoppeld door mij, de juryvoorzitter. Blijkbaar was Rijkswaterstaat zo trots op het binnenhalen van de betonprijs voor maar liefst drie categorieën dat ze daar uitgebreid aandacht aan wilden besteden op hun website. Die trots zegt ook iets over hun ambitie. Gewaardeerd worden voor een belangrijke projectprestatie schijnt voor Rijkswaterstaat van waarde te zijn. Ze willen het goed doen.
Voor wat en voor wie?

Ik werd overigens, nadat ik het contactnummer had gebeld, via diverse schijven voortreffelijk geholpen door Rijkswaterstaat in een delicate lokale kwestie waarin ik niets dan genereuze medewerking heb ondervonden. Alsof iedereen geïnstrueerd was vooral heel dienstbaar te zijn aan de consument. Dat is gemeen van mij om zo te denken. Het kan immers ook in de cultuur van de organisatie zitten. En als ik zie, de zorgvuldigheid van de vormgeving van de diverse civiele werken waarvoor de betonprijzen zijn uitgereikt, dan getuigen die alle van aandacht voor het maatschappelijk belang van een aangename omgeving.

Zo ook voor deze Velsertunnel. Deze tunnel is de oudste van Nederland. Natuurlijk de belangrijkste verbindingsader voor de IJmond in Noord Holland. Door de tunnel rijden dagelijks 65.000 voertuigen.

Daardoor is de tunnel een logistiek begrip. Maar dat niet alleen, niet alleen logistiek. De tunnel is in de harten gesloten van alle gebruikers. Hij ziet er mooi uit. Met zijn prachtige betonnen wiebertjes constructie, die het invallende licht verzacht als je vanuit de tunnel naar buiten rijdt. Met zijn monumentale schachten in de vorm van hyacinten die trots boven de tunnel uittorenen en een baken zijn voor de automobilist.

Begrijpen dat deze esthetiek belangrijk is, ook voor ons, simpele Nederlanders, is verademend. Schoonheid is voor alle Nederlanders, niet alleen voor architecten of cultuurhistorici. En Rijkswaterstaat heeft dit begrepen.
Want natuurlijk, de tunnel voldeed niet meer en was eigenlijk aan vervanging toe. Hij was te laag, vrachtwagens reden zich er in vast. De ventilatie was niet afdoende naar de huidige fijnstofmaatstaven en vanwege de toename van het verkeer. De vluchtmogelijkheden uit de tunnel waren niet afdoende.

Dat zijn onvolkomenheden die je zorgen kunnen baren en je kunnen verleiden te beslissen rigoureus iets nieuws te bouwen. Maar dat gebeurde niet.
Deze tunnel met zijn rare hyacinten was immers al meer dan vijftig jaar in het systeem van de Velsenaren gegrift. Als de tunnel te laag is voor hedendaagse vrachtwagens, dan maken we hem toch hoger. Niet door het wegdek te verlagen, zoals ik uitlegde aan Annemarie, mijn vrouw, die ervan overtuigd was dat er absoluut geen enkele andere mogelijkheid was dan dat, maar nee, door 12 centimeter van het bovendek af te schrapen met een speciaal voor dit project ontwikkelde freesmachine. Daardoor duurde de op voorhand ingeschatte drie wekende durende operatie slechts drie dagen. Een topprestatie. Een topprestatie van het consortium, heel toepasselijk genaamd HYACINT, bestaande uit de bedrijven DURA VERMEER, BESIX, SPIE en CROON ELECTROTECHNIEK. Dit consortium heeft er samen met Rijkswaterstaat ook voor gezorgd dat er tijdens het vijf maanden durende uitvoeringstraject en de negen maanden durende sluiting van de tunnel, via een alternatief wegennet slechts vijf minuten vertraging optrad voor de automobilisten die van de A22 gebruik wilden maken. Deze brainwave was het gevolg van een steeds meer in zwang rakende Scrum methode, waarbij simultaan gezamenlijk rondom de werkplek met de computer bij de hand gebrainstormd en ontworpen wordt.

Het project is echt bijzonder omdat er ook een nieuw ventilatiesysteem is toegepast, waarbij de dwarsventilatie is vervangen door een langsventilatie, en wel zo dat de vervuilde lucht in de rijrichting van de auto’s wordt uitgeblazen zodat achterliggend verkeer daar niet mee belast wordt.

Ook is er aandacht besteed aan een nieuw vluchtsysteem, waarbij er grote doorgangen zijn gemaakt van de ene tunnelbuis naar de andere. Daarvoor zijn er 10 betonnen elementen uit het middenrif gezaagd, elk met 5 ton gewicht. Ook de wybertjes betonroosters zijn hersteld. Dit gaat dan om 54000m2 betonoppervlakte. De betonrotte onderdelen zijn afgeschraapt en aangevuld met nieuwe beton.

Er is iets raars met deze Betonprijs.

Voor het eerst in het veertigjarig bestaan van de Betonprijs wordt er een prijs toegekend aan een project waar meer beton van afgehaald is dan dat er aan is toegevoegd. Dat is vreemd, toch?
Toch is de prijs volkomen terecht. Het gaat er immers om hoe je omgaat met onze betonnen bouwwerken. Of ze nog bedacht moeten worden, er net pas staan, of omdat ze er lang staan en gekoesterd moeten worden.
De aannemers onder de consortiumnaam HYACINT zijn zich hiervan bewust geweest.
Maar meer nog Rijkswaterstaat. Die zich bedacht: Voor wat? Voor wie?.
Voor het behoud van relevante historie. Voor onze traditie van de vanzelfsprekende combinatie van techniek en esthetiek. En voor de bevolking die dit koestert.
Zeer proficiat met deze belangrijke prijs!

Han Westelaken,
Juryvoorzitter Betonprijs