Bekistingen, hulpconstructies en uitvoeringsmethoden vormen de basis van veilig en efficiënt bouwen. Toch verdwijnt die uitvoeringskennis volgens Sjors Tullemans en Peter Kraaijeveld steeds meer naar de achtergrond. Als docenten van de Betonvereniging houden zij die praktijkkennis levend, met veel voorbeelden, interactie en aansprekende projecten uit de bouwpraktijk.
Sjors Tullemans is constructeur en adviseur bouwmethodieken bij BAM. Peter Kraaijeveld is algemeen directeur bij SAFE. Beiden geven les bij de cursus Bekistingen, Hulpconstructies en Uitvoeringsmethoden – Peter bij de richting Woning- en Utiliteitsbouw, Sjors ook bij Infra/Civiel.
Peter: ‘Omdat infra en woning- en utiliteitsbouw echt twee verschillende werelden zijn. De manier van bouwen, de bekistingen, de belastingen en de planning: alles werkt anders.’
Sjors: ‘Bij civiele techniek heb je te maken met grotere belastingen en zwaardere constructies. In woningbouw draait het vaak om efficiëntie en strakke doorlooptijden. Een woontoren bouwen vraagt echt iets anders dan een brug of tunnel.’
Peter: ‘In woningbouw werk je vaak met relatief eenvoudige casco’s: wanden, vloeren, herhaling. Maar in civiel kunnen vorm en uitvoering juist heel complex zijn. Daarom werkt een algemene cursus, zoals we die vroeger hadden, eigenlijk niet goed meer.’
Sjors: ‘Vooral dat je iemand iets kunt bijbrengen op een manier die aanspreekt. Ik ben altijd op zoek naar interactie. Het moet geen theoretisch verhaal worden waarbij ik alleen maar aan het zenden ben. Als er een wisselwerking ontstaat en de studenten actief meedoen, dan is een cursusdag voor mij geslaagd.’
Peter: ‘Bij mij draait het echt om kennisoverdracht. En dan niet alleen vanuit de theorie, maar juist vanuit eigen ervaringen. Tijdens mijn studie kreeg ik nog basiskennis over bekistingen en betonbouw mee, maar tegenwoordig besteden veel opleidingen daar nauwelijks nog aandacht aan. Ik werk inmiddels bijna veertig jaar in de bouw en kan daar veel over vertellen. Dan is het mooi als je bij sommige cursisten een lichtje aan ziet gaan.’
Sjors: ‘Ik laat veel praktijkvoorbeelden zien, zoals het Depot Boijmans Van Beuningen, waar complexe bekistingen werden toegepast. Zo’n project maakt meteen duidelijk waarom bepaalde technieken nodig zijn. Je kunt dan vragen stellen als: hoe maak je dit eigenlijk? Waarom is hiervoor gekozen? Wat wilde de architect bereiken? Zo gaat de theorie leven.’
‘Ook hoogbouwprojecten met zelfklimmende bekistingen en hydraulische systemen doen het goed in de les. En soms brengen cursisten zelf actuele projecten mee. Een keer kwam iemand met de plattegrond van een toren binnen met de vraag: hoe zouden jullie dit bouwen? Is dit te tunnelen? Dat zijn leuke discussies.’
Peter: ‘Ik heb altijd een stuk paneelbekisting bij me. Sommige cursisten weten niet eens meer wat dat is. Dan laat ik ze voelen hoe zo’n paneel eruitziet en leg ik uit waarom een architect bepaalde afdrukken in een parkeergarage prima vindt, maar in woningbouw absoluut niet.’
'Ook neem ik projecttekeningen op A3-formaat mee de klas in. Bijvoorbeeld van een kelder of een woontoren. Dan gaan we samen kijken: welk bekistingssysteem kies je hier? Hoeveel beton gaat erin? Waarom maak je bepaalde keuzes? Dat helpt mensen straks enorm als ze zelf op een project zitten en moeten bepalen welke leveranciers of verhuurbedrijven ze inschakelen, en welke vragen ze daarbij moeten stellen.’
Sjors: ‘Dat uitvoering niet iets is wat je “er even bij doet”. Veel mensen kijken vooral naar het eindresultaat, maar vergeten wat er nodig is om daar veilig te komen. Als je begrijpt waarom iets constructief zo werkt, vallen veel puzzelstukjes op hun plek.’
Peter: ‘Je leert vooral beter begrijpen wat andere partijen in de keten doen. En dat is hard nodig, want de bouw is ontzettend versnipperd geworden.’
Sjors: ‘Ondersteuningen worden door de ene partij geleverd, berekeningen door een andere partij gemaakt en de uitvoering gebeurt weer ergens anders. Dan wordt het ook makkelijker om verantwoordelijkheid af te schuiven. Daar schuilt een serieus risico in: uiteindelijk moet je wel zeker weten dat wat is ontworpen ook overeenkomt met wat er gebouwd wordt.’
Peter: ‘Die versnippering draaien we waarschijnlijk niet meer terug. Maar je kunt mensen wel leren beter te begrijpen wat de partij voor of na hen doet. Zodat ze weten welke vragen ze moeten stellen en waar ze op moeten controleren.’
Peter: ‘Opleidingen zijn tegenwoordig veel meer gericht op ontwerp en beheersing. Dat is op zich niet verkeerd, maar de praktijkkant verdwijnt daardoor wel steeds meer. Terwijl de sector juist mensen nodig heeft die begrijpen hoe iets daadwerkelijk gebouwd wordt.’
Je bent ook bestuurslid van Stubeco. Wat is de rol van die studievereniging bij de cursus?
Peter: ‘Stubeco houdt zich bezig met kennisdeling rondom bekistingen, hulpconstructies en uitvoeringstechniek. Bijvoorbeeld via onderzoek en het Handboek Uitvoering Betonconstructies. Cursisten krijgen een gratis lidmaatschap van een jaar. Dan kunnen ze mee naar projectbezoeken en komen ze ook buiten de cursus in contact met het vakgebied.’
Sjors: ‘Dat ze beter worden in hun werk. Niet alleen door kennis, maar ook doordat ze bewuster leren kijken naar uitvoering en samenwerking.’
Peter: ‘Ik hoop ook dat oud-cursisten nieuwe collega’s enthousiasmeren. We doen dit uiteindelijk niet voor onszelf. We doen het omdat we trots zijn op het vak en willen dat die kennis behouden blijft.’
In september begint de editie voor Infra/Civiel en in oktober voor Woning- en Utiliteitsbouw.
Klaas van Breugel over zijn lange carrière bij de TU Delft.
Professor of Practice Hans Ramler wil de kloof tussen universiteit en bouwpraktijk verkleinen.
Docent van het Jaar Peter Kruitbosch over het belang van interactie in de klas
