De betonsector staat voor een grote opgave. Er moet verduurzaamd worden. Maar hóe? Effectief samenwerken is het credo. Echter, wat verstaan we onder ‘effectief samenwerken’? Volgens astronaut André Kuipers, die op donderdag 19 november de openings-keynote presenteert tijdens het Beton Event 2026 in Congrescentrum 1931 in ’s-Hertogenbosch, is ‘Verduurzamen door samenwerken’ geen vrijblijvende ambitie maar bittere noodzaak. Net zoals in de ruimte. “Goede samenwerking begint met erkennen dat je elkaar nodig hebt.”
Het is een belangrijke les die Kuipers tijdens zijn twee ruimtemissies leerde. “Als je kijkt naar wat er nu in de wereld gebeurt, zie je veel conflicten. Toch werken Amerikanen en Russen in het internationale ruimtestation ISS nog altijd goed samen. Ze weten dat ze niet zonder elkaar kunnen. In de ruimte moet je samenwerken. Zo simpel is het. Als je iets wilt bereiken, moet je alles op alles zetten om dat doel te behalen.”
Die wederzijdse afhankelijkheid sluit direct aan op het nieuwe thema van het Beton Event voor de komende drie jaar. Ook de verduurzaming van de betonsector vraagt samenwerking tussen partijen met verschillende achtergronden, kennisgebieden en belangen. Geen enkele organisatie kan de opgave alleen oplossen. Volgens Kuipers begint het bij een helder doel. “Je moet een duidelijk doel stellen en daar echt voor durven kiezen.”
Voor hem is de belofte van de Amerikaanse president John F. Kennedy een inspirerend voorbeeld. Kennedy beloofde in de jaren zestig dat Amerika een mens naar de maan zou brengen. Niet omdat het eenvoudig was, maar juist omdat het moeilijk was. Binnen acht jaar werd dat doel bereikt. “Iets wat onmogelijk leek, lukte toch. Waarom zou de betonsector dat op haar eigen gebied niet kunnen?”
Kuipers zegt dat je visionair moet durven zijn. “Een echte visionair ligt in zijn eigen tijd vaak niet goed. Pas later zien mensen waar het lef zat. Een visionair kan anderen prikkelen en in beweging brengen.” Daarbij hoeft een organisatie haar eigen belangen volgens hem niet volledig opzij te zetten. “Je kunt je eigen belang houden en tegelijk erkennen dat je verder komt door de expertise van andere bedrijven en organisaties te gebruiken.”
Voor de betonsector betekent dit dat partijen verder moeten kijken dan hun eigen onderdeel van het bouwproces. Een nieuw materiaal bereikt pas de praktijk wanneer opdrachtgevers, ontwerpers, constructeurs, producenten en uitvoerende bedrijven samen optrekken. Ook leiderschap speelt daarin een rol. Een leider moet richting aangeven, mensen overtuigen van het gezamenlijke doel en tegelijk ruimte geven aan de kennis van anderen. Dat vraagt vertrouwen en de bereidheid om verantwoordelijkheden te delen.
In de praktijk kan dat betekenen dat een opdrachtgever niet alleen eisen stelt, maar marktpartijen ook uitnodigt om mee te denken. Producenten moeten kennis delen over materialen en mogelijkheden. Ontwerpers en bouwers moeten al vroeg samenwerken, zodat duurzame keuzes daadwerkelijk uitvoerbaar zijn. Juist door verschillende verantwoordelijkheden en expertises bij elkaar te brengen, ontstaan volgens Kuipers betere oplossingen.
Samenwerken en vernieuwen betekent ook dat niet ieder idee direct slaagt. “Je moet bereid zijn om fouten te maken en projecten te laten mislukken. Vernieuwing lukt niet zonder risico.” Kuipers verwijst daarbij naar de ontwikkeling van de commerciële ruimtevaart. Tijdens zijn tweede ruimtemissie koppelde hij met een robotarm het eerste vrachtschip van SpaceX aan het ISS. “Dat was heel bijzonder. Ik zag toen ook dat commerciële bedrijven ruimtevaartactiviteiten goed en efficiënt kunnen organiseren.”
Nieuwe partijen, andere werkwijzen en experimenten kunnen voor versnelling zorgen. Organisaties moeten dan wel accepteren dat niet ieder experiment meteen het gewenste resultaat oplevert. Die les geldt ook voor de betonsector. Nieuwe bindmiddelen, circulaire ontwerpen en het hergebruik van betonnen onderdelen vragen onderzoek, praktijkproeven en samenwerking. Partijen moeten ruimte geven aan vernieuwing en de opgedane kennis met elkaar delen.
Kuipers erkent dat hij anders over de aarde ging denken toen hij deze letterlijk van een afstand zag. “De beperktheid van onze planeet kwam echt bij me binnen. Vanuit de ruimte zie je dat de dampkring een heel dunne en kwetsbare schil vormt.” Vanuit het ISS zag hij de aarde omringd door een donkere en vijandige ruimte. “Ik realiseerde me dat de mensheid niet zomaar naar een andere planeet kan overstappen. Daarom moeten we goed voor de aarde zorgen.”
Dat perspectief maakt volgens hem duidelijk dat we zorgvuldig moeten omgaan met onze leefomgeving en grondstoffen. De bouw- en betonsector gebruikt veel grondstoffen en energie, maar kan tegelijk bijdragen aan oplossingen. Denk aan een langere levensduur van constructies, hergebruik van materialen, minder uitstoot en slimme ontwerpen die toekomstige aanpassingen mogelijk maken.
Een ‘schop onder de kont’ geeft Kuipers tijdens zijn openingsbijdrage niet. “Maar ik wil wel overtuigend laten zien dat samenwerken noodzakelijk is. Ik wil bezoekers laten zien dat samenwerken kan, als je weet dat het moet.” Hij hoopt dat bezoekers beseffen dat grote doelen haalbaar zijn, maar alleen wanneer mensen erkennen dat ze elkaar nodig hebben. “Ik hoop dat de aanwezigen na mijn verhaal door de ogen van een astronaut naar de aarde kijken en oog hebben voor onze prachtige maar kwetsbare planeet.”
Het Beton Event vormt de aftrap voor een driejarig programma rond Verduurzamen door samenwerken. De komende jaren wordt onderzocht hoe samenwerking tot concrete resultaten leidt, welke partijen daarvoor nodig zijn, hoe risico’s en verantwoordelijkheden kunnen worden verdeeld en hoe succesvolle oplossingen breder kunnen worden toegepast. Want ook voor de verduurzaming van de betonsector geldt: we kunnen veel bereiken, maar niet alleen.
Programmacommissielid Siska Valcke blikt terug op drie jaar Beton Event en kijkt vooruit naar de editie van 2026
De hoofdsponsoren Beton Event 2026 praten over het belang van samenwerking voor de toekomst van beton.
Aantastingsmechanismen zoals ASR, brand, zouten, zuren kunnen schade veroorzaken aan betonconstructies. Lees hier hoe dat in zijn werk gaat.
Hét jaarlijkse toonaangevende netwerkevenement van de beton(bouw)sector in Nederland.
Verdiep je in de vernieuwde Eurocode 2 en vergroot je kennis voor betere betonconstructies.
Volg deze online inleidende cursus op eigen tempo voor kennis over betononderhoud, -reparatie en aantastingsmechanismen.
